Κλιματική Αλλαγή και Αμαζόνιος: Μην αναρωτιέσαι ποιοι είναι οι επόμενοι πρόσφυγες

-

Μέχρι σήµερα, πρόσφυγες ονοµάζονται οι άνθρωποι που αφήνουν τις πατρίδες τους για να αναζητήσουν προστασία σε άλλες χώρες εξαιτίας πολέµων, συγκρούσεων ή οικονοµικών-κοινωνικών προβληµάτων που αντιµετώπιζαν. Με την κλιµατική αλλαγή, όµως, να «βαθαίνει» όλο και περισσότερο, τα αίτια του ξεριζωµού διευρύνονται και ο πληθυσµός των ανθρώπων που αφήνουν τις εστίες τους εξαιτίας φυσικών καταστροφών αυξάνεται.

Ήδη εδώ και µερικά χρόνια οργανώσεις και διεθνείς οργανισµοί, όπως η Παγκόσµια Τράπεζα και η Υπατη Αρµοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη ραγδαία αύξηση του αριθµού των ανθρώπων που αφήνουν τις εστίες τους εξαιτίας των συνεπειών της κλιµατικής αλλαγής στην καθηµερινότητά τους. Οι άνθρωποι αυτοί ήδη έχουν ονοµαστεί από την Υπατη Αρµοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες «κλιµατικοί πρόσφυγες». Η υπερθέρµανση του πλανήτη και η κλιµατική αλλαγή επηρεάζουν άµεσα τις ζωές εκατοµµυρίων ανθρώπων ανά τον πλανήτη, οι οποίοι βλέπουν να αλλάζει άρδην η σχέση τους µε τις παράκτιες περιοχές, τους ποταµούς, τα δάση, τα οικοσυστήµατα, την καλλιέργεια της γης, την αλιεία και την κτηνοτροφία.

Χαμηλό βιοτικό επίπεδο

Όλο και περισσότεροι επηρεάζονται από την άνοδο της στάθµης των υδάτων, τις συχνότερες και παρατεταµένες περιόδους ξηρασίας, την ενίσχυση της έντασης των ακραίων καιρικών φαινοµένων, την αύξηση της συχνότητας και του εύρους των δασικών πυρκαγιών, αλλά και τις πληµµύρες. ∆εν είναι τυχαίο ότι στις περιοχές οι οποίες επηρεάζονται περισσότερο από τις συνέπειες της κλιµατικής αλλαγής η φτώχεια, η πείνα και το χαµηλό βιοτικό επίπεδο εν γένει είναι ο κανόνας. Σύµφωνα µε στοιχεία της Παγκόσµιας Τράπεζας αλλά και µε βάση µελέτες του ∆ιεθνούς Οργανισµού Τροφίµων και Γεωργίας (FAO) και σχετικές επιστηµονικές έρευνες, τρεις ευρείες γεωγραφικές περιοχές µε µεγάλους πληθυσµούς αντιµετωπίζουν το σοβαρότερο πρόβληµα αυτήν τη στιγµή. Αυτές είναι η Λατινική Αµερική (Κεντρική και Νότια Αµερική δηλαδή), η υποσαχάρια Αφρική και η Νοτιοανατολική Ασία.

Σύµφωνα µε την Παγκόσµια Τράπεζα, από αυτές τις τρεις γεωγραφικές περιοχές θα ξεριζωθούν εξαιτίας των συνεπειών της κλιµατικής αλλαγής περισσότεροι από 143 εκατοµµύρια άνθρωποι µέχρι το 2050. Αυτό σηµαίνει ότι µέσα στην επόµενη 30ετία θα εγκαταλείψουν τις εστίες τους µόνο από αυτές τις τρεις περιοχές περίπου 100 φορές περισσότεροι άνθρωποι απ’ ό,τι είναι οι πρόσφυγες του πολέµου στη Συρία – µάλιστα, οι ειδικοί υπογραµµίζουν ότι αυτή είναι µια σχετικά συντηρητική εκτίµηση. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι το 2017 ο πληθυσµός των εκτοπισµένων παγκοσµίως ήταν 68,5 εκατοµµύρια άνθρωποι και από αυτούς περίπου το 1/3 (δηλαδή 22,5 εκατοµµύρια µε 24 εκατοµµύρια άνθρωποι) είχαν εγκαταλείψει τις εστίες τους εξαιτίας πληµµυρών ή πυρκαγιών έπειτα από περιόδους ξηρασίας ή ισχυρών καταιγίδων. Προς το παρόν, οι µοναδικές χώρες από τις οποίες άνθρωποι έχουν ξεριζωθεί αποκλειστικά και µόνο λόγω της κλιµατικής αλλαγής είναι πολύ συγκεκριµένες. Πρόκειται για τα νησιωτικά κράτη που είναι διάσπαρτα στον Ειρηνικό Ωκεανό, όπου η στάθµη των υδάτων ανεβαίνει µε ρυθµό 12 χιλιοστών τον χρόνο εδώ και αρκετά χρόνια.

Από τη διαδικασία αυτή (η οποία σχετίζεται άµεσα µε το λιώσιµο των πάγων στον Αρκτικό Κύκλο και στην Ανταρκτική) οκτώ νησιά έχουν βυθιστεί και µέχρι το 2100 ο αριθµός των νησιών που θα έχουν σβηστεί από τον χάρτη στην περιοχή θα φτάνει τα 48. Στη Μικρονησία η επιφάνεια πολλών νησιών έχει µειωθεί σηµαντικά και πλέον θεωρούνται µη κατοικήσιµα, αφού οι αποταµιευτήρες γλυκού-πόσιµου νερού έχουν «µολυνθεί» µε θαλασσινό νερό. Αυτά όλα έγιναν µέσα στην τελευταία δεκαετία. Πολλοί από τους κατοίκους των νησιών του Ειρηνικού είτε µετανάστευσαν σε µεγαλύτερα νησιά που ακόµα αντέχουν είτε έφτασαν στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Στη Νότια και τη Νοτιοανατολική Ασία -σε χώρες όπως το Μπανγκλαντές, η Ινδία, το Μπουτάν, το Νεπάλ και η Σρι Λάνκα- το µείγµα των παραγόντων που προκαλεί ήδη µαζικές µετακινήσεις πληθυσµών είναι, από τη µια πλευρά, η κλιµατική αλλαγή και, από την άλλη, η οικονοµική ανάπτυξη και η αστυφιλία που αυτή συνεπάγεται. Οι χώρες αυτές δοκιµάζονται από ραγδαία αύξηση των θερµοκρασιών, άνοδο της στάθµης των υδάτων, αύξηση της συχνότητας εµφάνισης κυκλώνων και από υπερχείλιση των ποταµών εξαιτίας της τήξης των παγετώνων που καλύπτουν (ή κάλυπταν) τους ορεινούς όγκους.

Δυσοίωνες οι προβλέψεις και για τα αποθέµατα νερού

Σύµφωνα µε εκτιµήσεις, έως το 2050 ο συνδυασµός των παραγόντων αυτών θα µειώσει το συνολικό ΑΕΠ της περιοχής κατά τουλάχιστον 2%, ενώ οι ζωές και οι συνθήκες διαβίωσης περίπου 800 εκατοµµυρίων ανθρώπων θα δεχθούν σοβαρότατη υποβάθµιση, ωθώντας τους να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Αντίστοιχα, στη Βόρεια Αφρική, πέριξ της Σαχάρας, οι χώρες και οι κάτοικοι τα τελευταία χρόνια έρχονται αντιµέτωποι µε άνοδο της στάθµης των υδάτων, ξηρασία και ερηµοποίηση της γης. Σύµφωνα µε εκτιµήσεις, µέχρι το 2050 συνολικά 601 εκατοµµύρια άνθρωποι που ζουν στις χώρες της αφρικανικής ηπείρου θα έρθουν αντιµέτωποι µε σοβαρή έλλειψη σε πρόσβαση σε πόσιµο νερό. Σηµειώνεται εδώ ότι έρευνες γίνονται και για τον αντίκτυπο που θα έχει η κλιµατική αλλαγή στα κράτη που βρέχονται από τη Μεσόγειο, µε τις προβλέψεις να είναι ιδιαίτερα δυσοίωνες τόσο για τα δάση της Νότιας Ευρώπης όσο και για τα αποθέµατα νερού.

Ο διάδρομος της Ξηρασίας

Μάχη για να εξασφαλίσουν τροφή στην Κεντρική Αµερική

Η περιοχή που αντιµετωπίζει το µεγαλύτερο πρόβληµα τα τελευταία τρία-τέσσερα χρόνια είναι η Λατινική Αµερική, ιδιαίτερα δε η Κεντρική Αµερική. Οι συνέπειες της κλιµατικής αλλαγής είναι καταστροφικές για τους φτωχότερους κατοίκους των χωρών της Κεντρικής Αµερικής, δηλαδή για τους πολίτες της Ονδούρας, του Ελ Σαλβαδόρ, της Νικαράγουας και της Γουατεµάλας. Τα καραβάνια των προσφύγων που ξεκινούν µε τα πόδια από τις χώρες αυτές για να φτάσουν στις ΗΠΑ αποτελούν από πέρυσι ένα από τα βασικά θέµατα του δηµόσιου διαλόγου στις Ηνωµένες Πολιτείες και κεντρικό θέµα της αντιµεταναστευτικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραµπ. Οι χώρες αυτές στη διεθνή βιβλιογραφία σχετικά µε το κλίµα είναι γνωστές ως «ο διάδροµος της ξηρασίας», καθώς οι βροχοπτώσεις εκεί είναι εξαιρετικά περιορισµένες και η διάρκεια της «υγρής» περιόδου µειώνεται συνεχώς. Οι περιοχές αυτές επηρεάζονται άµεσα από το φαινόµενο «Ελ Νίνιο», αλλά και από το αντίθετό του, τη «Λα Νίνια», όµως τα τελευταία χρόνια οι επιπτώσεις των δύο αυτών φαινοµένων στη ζωή των κατοίκων των εν λόγω χωρών αλλά και στις οικονοµίες τους γίνονται όλο και πιο καταστροφικές (εξαιτίας της κλιµατικής αλλαγής).

Επισιτιστική κρίση

Σύµφωνα µε τον FAO, φέτος πάνω από δύο εκατοµµύρια άνθρωποι που ζουν στις χώρες του «διαδρόµου της ξηρασίας» θα επιβιώσουν αποκλειστικά από τρόφιµα που θα φτάσουν εκεί µέσω ανθρωπιστικής βοήθειας. Σύµφωνα µε τα επίσηµα στοιχεία των Αρχών του Μεξικού και των ΗΠΑ, περισσότεροι από 200.000 πολίτες της Γουατεµάλας συνελήφθησαν στην προσπάθειά τους να περάσουν παράτυπα τα σύνορα τα τελευταία τρία χρόνια. Αντίστοιχα, πάνω από µισό εκατοµµύριο άνθρωποι που ζούσαν στην Ονδούρα προσπάθησαν να περάσουν παράτυπα τα σύνορα των ΗΠΑ ή του Μεξικού και συνελήφθησαν. Και στις δύο χώρες οι κάτοικοι -ιδιαίτερα, δε, τα φτωχότερα κοινωνικά στρώµατα- είναι αντιµέτωποι µε µια επισιτιστική κρίση εξαιτίας της καταστροφής των σοδειών τους από τα ακραία καιρικά φαινόµενα και τη µακρά περίοδο ξηρασίας. Μόνο στη Γουατεµάλα (όπου το 2% του πληθυσµού ελέγχει το 70% των καλλιεργήσιµων εκτάσεων) 840.000 άνθρωποι έχουν περιορισµένη πρόσβαση σε τρόφιµα. Αντίστοιχα είναι τα στοιχεία και για τις υπόλοιπες χώρες της περιοχής.

Sourceethnos.gr